“Nghe đồn là…”, “Nghe người ta nói…”, “Không biết có đúng không nhưng…” - những câu mở đầu tưởng chỉ là chuyện phiếm có thể trở thành điểm khởi đầu của một chuỗi thông tin sai sự thật. Khi tin đồn bị chia sẻ, thổi phồng hoặc đưa lên mạng xã hội, người lan truyền không phải lúc nào cũng có thể đứng ngoài trách nhiệm pháp lý.

Một câu chuyện nghe được ở chợ, một thông tin chưa kiểm chứng trong nhóm bạn hay một bài đăng từ tài khoản ẩn danh trên mạng xã hội - tất cả đều có thể gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác nếu nội dung sai sự thật.

“Nghe kể lại” không phải là lý do để miễn trách nhiệm. Và “ẩn danh” cũng không phải tấm vé để tránh bị xử lý.

Nghe người khác nói rồi kể lại vẫn có thể bị xử lý

Tại Hà Tĩnh, một phụ nữ nghe những lời bàn tán về đời tư của một người khác tại chợ rồi tiếp tục kể lại cho nhiều người. Thông tin sau đó được xác định là sai sự thật, ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của người bị nhắc đến.

Theo cơ quan công an, bà Minh đã thông tin rằng chị H. có quan hệ bất chính với một cán bộ tại địa phương. Hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của chị H. mà còn tác động đến tình hình an ninh, trật tự tại địa bàn.

Công an xã Tùng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh đã xử phạt bà Minh 3,5 triệu đồng, đồng thời yêu cầu công khai xin lỗi người bị ảnh hưởng.

Vụ việc cho thấy một điều tưởng đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua: người đầu tiên tạo ra tin đồn có thể không phải là người duy nhất phải chịu trách nhiệm. Người tiếp tục phát tán thông tin sai sự thật cũng có thể bị xem xét, xử lý tùy tính chất và mức độ hành vi.

Đăng bằng tài khoản ẩn danh có thực sự “vô danh”?

Trên môi trường mạng, tâm lý “không ai biết mình là ai” đôi khi khiến người dùng dễ dàng đăng tải những nội dung mà ngoài đời họ sẽ không dám nói. Tuy nhiên, một vụ việc tại Ninh Bình là lời cảnh báo rõ ràng.

Một tài khoản ẩn danh trong nhóm Facebook đã đăng tải thông tin sai sự thật về đời tư, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của một phụ nữ. Cơ quan công an sau đó xác minh được người đứng sau tài khoản này và xử phạt 12,5 triệu đồng.

Theo Thượng úy Nguyễn Danh Tuấn Kiên, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, tính năng ẩn danh trên các nền tảng mạng xã hội chỉ khiến người dùng khó nhận diện nhau, không đồng nghĩa với việc người thực hiện hành vi vi phạm được miễn trách nhiệm.

Nói cách khác, phía sau một tài khoản không có tên thật vẫn là một người cụ thể và phía sau một bài đăng tưởng như “vô danh” vẫn có thể là dấu vết để cơ quan chức năng xác minh.

Ranh giới nằm ở đâu?

Không phải cứ trò chuyện, bàn tán hay kể lại một thông tin là đương nhiên bị xử phạt. Vấn đề nằm ở nội dung thông tin, tính xác thực, cách thức lan truyền và hậu quả mà thông tin đó gây ra.

Theo cơ quan chức năng, khi xem xét một hành vi có vi phạm pháp luật hay không, các yếu tố như nguồn gốc thông tin, người đăng tải, mục đích đăng tải và mức độ ảnh hưởng đối với cá nhân, tổ chức, xã hội có thể được xem xét.

Đặc biệt, những thông tin giả mạo, sai sự thật nếu gây hoang mang dư luận, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có thể bị xác định là hành vi vi phạm và bị xử lý theo quy định.

Điều đáng lưu ý là “tôi chỉ nghe người khác nói”, “tôi chỉ chia sẻ lại”, “tôi không biết có đúng hay không” hay “tài khoản của tôi là ẩn danh” không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm.

Trước khi “bấm chia sẻ”, hãy dừng lại vài giây

Trong môi trường số, tốc độ lan truyền của một thông tin có thể nhanh hơn rất nhiều so với khả năng kiểm chứng và khắc phục hậu quả. Một tin đồn có thể chỉ mất vài phút để lan đến hàng trăm, hàng nghìn người. Nhưng để cải chính một thông tin sai sự thật, khôi phục danh dự cho người bị ảnh hưởng hay xử lý những hệ quả phát sinh có thể mất nhiều thời gian hơn rất nhiều.

Vì vậy, trước khi kể lại một thông tin chưa được kiểm chứng, đặc biệt là những nội dung liên quan đến đời tư, danh dự, nhân phẩm của người khác, mỗi người cần tự đặt câu hỏi: Thông tin này có đúng không? Nguồn từ đâu? Tôi có bằng chứng để xác nhận không? Việc mình nói hoặc chia sẻ có thể gây ảnh hưởng đến ai?

Dù là lời truyền miệng hay một bài đăng ẩn danh, thông tin sai sự thật vẫn có thể để lại hậu quả thật. Trước khi nói, đăng hay chia sẻ, hãy kiểm chứng bởi ẩn danh không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm.