Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu lực lượng chức năng ra quân, tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến 30/5 với tinh thần xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Công điện nêu một số hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như vận hành các website lậu, cung cấp trái phép phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình (đặc biệt là nội dung tiếng nước ngoài); sử dụng chương trình máy tính không có bản quyền.

Luật sư Lê Hồng Hiển, Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội cho biết, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, các cá nhân, tổ chức vi phạm quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Về xử phạt hành chính, các hành vi như sao chép, phát tán trái phép tác phẩm, buôn bán hàng giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền tác giả hoặc quyền liên quan có thể bị phạt tiền lên tới hàng trăm triệu đồng đối với cá nhân và hàng tỷ đồng đối với tổ chức, kèm theo các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động, buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm hoặc tiêu hủy hàng hóa vi phạm.

Trong trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Ví dụ, Điều 225 quy định về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; Điều 226 quy định về Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Các tội danh này có thể bị phạt tiền lên tới hàng tỷ đồng hoặc mức phạt tù lên đến 3 năm đối với cá nhân vi phạm. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể lên tới nhiều tỷ đồng, kèm theo đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ vĩnh viễn trong một số trường hợp nghiêm trọng.

Đặc biệt, trong bối cảnh Chính phủ đang mở đợt cao điểm toàn quốc và thể hiện quyết tâm xử lý mạnh tay, tôi cho rằng những trường hợp vi phạm có tính tổ chức, thu lợi lớn, tái phạm nhiều lần hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội sẽ có nguy cơ bị xử lý nghiêm khắc hơn rất nhiều so với trước đây.

Theo các chuyên gia, phần lớn các website "lậu" thường được vận hành theo mô hình ẩn danh, sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài, tên miền quốc tế, thanh toán trung gian phức tạp và liên tục thay đổi hệ thống kỹ thuật để né tránh việc xử lý.

Trong nhiều trường hợp, cơ quan chức năng có thể xác định được website vi phạm nhưng lại rất khó xác định người đứng sau điều hành thực sự. Có những website sử dụng dịch vụ che giấu danh tính, thuê máy chủ xuyên biên giới hoặc vận hành thông qua nhiều lớp trung gian khiến việc thu thập chứng cứ điện tử và xác định chủ thể vi phạm trở nên rất phức tạp.

Ngoài ra, việc xử lý còn liên quan đến vấn đề tương trợ tư pháp quốc tế, phối hợp với các nền tảng nước ngoài, nhà cung cấp tên miền, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ dữ liệu và thậm chí là các tổ chức thanh toán quốc tế. 

Nếu không có cơ chế phối hợp hiệu quả thì quá trình điều tra, xác minh sẽ kéo dài, trong khi các website vi phạm có thể nhanh chóng đổi tên miền hoặc chuyển máy chủ để tiếp tục hoạt động.

Tuy nhiên, với xu hướng tăng cường hợp tác quốc tế về phòng chống tội phạm công nghệ cao và việc Việt Nam ngày càng hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến dữ liệu số, chứng cứ điện tử và an ninh mạng thì khả năng xử lý các website vi phạm quy mô lớn sẽ khả thi hơn trước rất nhiều.