Báo cáo Global AI Adoption in 2025 của tập đoàn công nghệ Microsoft đã phác họa một bức tranh đáng chú ý về những quốc gia sử dụng AI nhiều nhất thế giới hiện nay.

Theo báo cáo, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) dẫn đầu toàn cầu khi có tới 64% dân số trong độ tuổi lao động thường xuyên sử dụng các công cụ AI tạo sinh. Xếp ngay sau là Singapore (61%), Na Uy (46%), Ireland (45%) và Pháp (44%). Đây đều là những nền kinh tế có chiến lược số hóa rõ ràng, hạ tầng công nghệ phát triển và chính sách nhà nước đóng vai trò “bà đỡ” cho đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý nhất trong nhóm này là Pháp - quốc gia ghi nhận tốc độ gia tăng sử dụng AI nhanh vượt trội chỉ trong vòng một năm. Tỷ lệ tiếp cận AI tại Pháp tăng 3,1 điểm phần trăm, cao hơn đáng kể so với Đức và Mỹ, hai nền kinh tế lớn chỉ tăng khoảng 2 điểm phần trăm. Các chuyên gia cho rằng cú bứt tốc này đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: hệ sinh thái AI năng động, tốc độ ứng dụng mạnh mẽ trong doanh nghiệp và sự hậu thuẫn rõ ràng từ Nhà nước.

Một trong những “đầu tàu” của hệ sinh thái này là Mistral AI - doanh nghiệp được xem như “lá cờ đầu” của châu Âu trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn. Song song đó là nền tảng khoa học lâu đời và tư duy thận trọng về đạo đức công nghệ. Nhà khoa học máy tính Luc Julia, đồng sáng tạo trợ lý ảo Siri, nhận định Pháp hội tụ được hai yếu tố hiếm khi song hành: “nền tảng khoa học vững chắc và ý thức đạo đức công nghệ cao”.

AI tại Pháp lan tỏa mạnh nhất từ môi trường làm việc. Số liệu của Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Pháp (Insee) cho thấy khoảng 1/3 số doanh nghiệp có trên 250 lao động đã triển khai các công cụ AI. Với nhóm doanh nghiệp rất nhỏ và vừa, khảo sát France Num 2025 ghi nhận tỷ lệ sử dụng AI đã tăng gấp đôi, đạt 26%. Điều này khiến nhiều người lao động tiếp cận AI trước tiên trong công việc, rồi dần mở rộng sang đời sống cá nhân.

Chính phủ Pháp đang đồng hành chặt chẽ với xu hướng này thông qua đào tạo và hoàn thiện khung pháp lý. Ủy ban Bảo vệ dữ liệu quốc gia, Bộ Giáo dục quốc gia và Cơ quan quốc gia về gắn kết lãnh thổ đã triển khai hàng loạt chương trình nhằm nâng cao năng lực sử dụng công nghệ số có trách nhiệm, đồng thời giúp người dân nhận diện các thiên lệch thuật toán. Từ năm 2024, Pháp cũng bổ sung vị trí bộ trưởng phụ trách AI và kinh tế số, với mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo song song với kiểm soát rủi ro.

Tuy vậy, việc dẫn đầu châu Âu không đồng nghĩa với việc Pháp “một mình một ngựa” trên đường đua AI. Các quốc gia Bắc Âu, Singapore hay UAE đã sớm xây dựng chiến lược AI bài bản và nhất quán. Đáng chú ý, Mỹ - trung tâm nghiên cứu và phát triển các mô hình AI lớn nhất thế giới - chỉ xếp thứ 24 toàn cầu về mức độ sử dụng, với 28% người lao động tiếp cận công nghệ này. Thực tế đó cho thấy: làm chủ công nghệ là điều kiện cần, nhưng phổ cập AI trong toàn xã hội mới là yếu tố quyết định vị thế.

Bên cạnh câu chuyện ứng dụng, AI cũng đặt ra những thách thức mới, đặc biệt là tác động môi trường. Các công cụ AI tạo sinh tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ để vận hành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo mức tiêu thụ năng lượng của lĩnh vực này có thể tăng gấp 10 lần vào năm 2026. Riêng Google được ghi nhận mức phát thải đã tăng 48% kể từ năm 2019.

Khoảng cách số cũng tiếp tục là bài toán nan giải. Theo Microsoft, 25% người lao động tại các quốc gia Bắc bán cầu đã sử dụng AI, trong khi tỷ lệ này ở Nam bán cầu chỉ đạt 14%. Điều đó cho thấy AI đang phát triển nhanh, nhưng chưa đồng đều và vẫn tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu.

Từ bức tranh này có thể thấy, Pháp đang chứng minh năng lực triển khai AI nhanh chóng và có định hướng, song thách thức về công bằng tiếp cận và tiêu thụ năng lượng vẫn là điều kiện then chốt. Chỉ khi giải được hai bài toán này, AI mới thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững - không chỉ với từng quốc gia, mà với toàn thế giới.