Meta dự kiến cắt khoảng 8.000 việc làm, tương đương 10% lực lượng lao động toàn cầu, đồng thời đóng băng tuyển dụng hàng nghìn vị trí để dồn nguồn lực cho các khoản đầu tư AI trị giá tới 135 tỷ USD trong năm nay. Microsoft cũng lần đầu tiên trong lịch sử triển khai chương trình nghỉ hưu tự nguyện giữa bối cảnh tái cấu trúc để thích ứng với làn sóng AI.

Ở Thung lũng Silicon - nơi từng được xem là “thiên đường nhảy việc” với mức lương và cổ phiếu hậu hĩnh, cuộc chơi đang thay đổi nhanh chóng. AI mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng đồng thời buộc cả doanh nghiệp lẫn người lao động phải định nghĩa lại giá trị của mình. Tuy nhiên, đổ toàn bộ trách nhiệm lên AI có thể là một cách diễn giải quá đơn giản.

Nhiều chuyên gia cho rằng phần lớn các đợt cắt giảm hiện nay xuất phát từ kỳ vọng về AI hơn là hiệu quả thực tế mà công nghệ này mang lại. Các doanh nghiệp đang chi mạnh để xây dựng hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và mô hình AI thế hệ mới, trong khi năng suất thực tế từ các công cụ này vẫn cần thêm thời gian để chứng minh.

Không ít lãnh đạo công nghệ cũng thừa nhận hiện tượng “AI washing” - lấy AI làm lý do hợp lý hóa cho các quyết định tinh giản vốn đã nằm trong kế hoạch tái cấu trúc từ trước. Nói cách khác, AI không hẳn trực tiếp cướp việc làm nhưng đang trở thành chất xúc tác để các doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu.

Điều đáng lo ngại hơn nằm ở sự dịch chuyển cấu trúc của thị trường lao động. Nếu trước đây nguy cơ thất nghiệp thường gắn với lao động phổ thông thì nay nhóm chịu áp lực nhiều nhất lại là các chuyên gia tri thức: lập trình viên, nhân viên phân tích dữ liệu, biên tập viên nội dung, thiết kế số.

Trong khi đó, hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp trên toàn cầu đang bước vào một thị trường tuyển dụng khắt khe hơn, nơi nhà tuyển dụng không chỉ hỏi ứng viên “biết làm gì” mà còn hỏi “biết làm cùng AI đến đâu”.

AI có thể chưa thay thế con người trên diện rộng, nhưng nó đang thay đổi cách doanh nghiệp đánh giá năng lực và cách một thế hệ mới bước chân vào nghề. Và đó mới là tác động sâu sắc nhất của cuộc cách mạng này.