Những ngày đầu năm, khi ai cũng mong một khởi đầu hanh thông, nhu cầu xem vận hạn, “giải xui” trên mạng xã hội tăng mạnh. Lợi dụng tâm lý này, nhiều đối tượng đã tung ra hàng loạt chiêu trò lừa đảo, từ bói toán online giá rẻ đến Deepfake hay thậm chí là “bắt cóc công nghệ cao”, nhằm chiếm đoạt tiền của người dùng.

Gieo nỗi sợ để bán “giải pháp”

Chỉ cần vài phút lướt Facebook, Zalo hay các hội nhóm, người dùng dễ dàng bắt gặp những lời mời gọi “xem giúp khi hữu duyên”, kèm mức giá rất rẻ: 25.000 đồng cho vài câu hỏi, 70.000 đồng xem không giới hạn. Sự tiện lợi và chi phí thấp khiến nhiều người sẵn sàng thử, như một cách “mua sự an tâm”. Thế nhưng, đằng sau đó thường là một kịch bản quen thuộc.

Ban đầu, “thầy” đưa ra những nhận xét chung chung, dễ áp vào bất kỳ ai. Ngay sau đó là những cảnh báo mang tính đe dọa như “vận hạn lớn”, “tai ương”, “ảnh hưởng gia đạo”, “phải làm lễ hóa giải gấp”. Khi nỗi lo đã được kích hoạt, “giải pháp” lập tức xuất hiện, tất nhiên là đi kèm chi phí.

Trong một thử nghiệm, phóng viên gửi ảnh hai bàn tay của cùng một người nhưng giới thiệu là của hai người khác nhau. Kết quả trả về gần như giống hệt, nếu tiến tới hôn nhân sẽ gặp vận hạn nặng và cần làm lễ giải hạn.

Kịch bản “gieo sợ hãi - bán giải pháp” lặp lại một cách máy móc. Từ vài chục nghìn đồng ban đầu, nhiều nạn nhân bị dẫn dắt chuyển thêm tiền để “cắt duyên âm”, “trấn trạch”, “giải hạn”, với tổng số tiền có thể lên đến hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng.

Khi công nghệ tiếp tay cho lừa đảo

Không dừng lại ở chiêu trò tâm linh, tội phạm mạng ngày càng tận dụng công nghệ để tăng độ tin cậy. Theo báo cáo được Euronews đăng tải, dẫn số liệu từ Surfshark, các vụ lừa đảo sử dụng công nghệ Deepfake đã gây thiệt hại khoảng 1,1 tỷ USD trên toàn cầu trong năm 2025, cao gấp 3 lần năm trước. Hơn 80% số vụ xảy ra trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, WhatsApp hay Telegram.

Các video, đoạn ghi âm giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia tài chính, thậm chí cán bộ cơ quan Nhà nước được dựng lên ngày càng tinh vi. Mục đích có thể là dụ dỗ đầu tư, lừa đảo tình cảm hoặc tạo lòng tin để yêu cầu chuyển tiền. Công nghệ càng phát triển, thủ đoạn càng khó nhận diện nhưng điểm chung vẫn là đánh vào sự cả tin và tâm lý lo lắng của nạn nhân.

“Bắt cóc online” - chiêu trò mới, áp lực thật

Một biến tướng đáng chú ý trong năm 2025 là thủ đoạn “bắt cóc online”, chủ yếu nhắm vào học sinh, sinh viên. Kịch bản thường bắt đầu bằng một cuộc gọi giả danh - shipper, công an hoặc cơ quan chức năng. Nạn nhân bị cáo buộc liên quan đến vi phạm pháp luật, sau đó bị kéo vào các cuộc gọi video với những người mặc “sắc phục” giả. Các đối tượng liên tục gây áp lực, yêu cầu giữ liên lạc 24/24 và tìm cách buộc nạn nhân chuyển tiền để “chứng minh trong sạch”.

Thực tế, không có vụ bắt giữ nào xảy ra. Tất cả chỉ là một kịch bản thao túng tâm lý từ xa. Nhiều vụ việc đã được ngăn chặn kịp thời khi gia đình phát hiện dấu hiệu bất thường và báo công an. Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ bình tĩnh để nhận ra.

Bài học về sự tỉnh táo

Tại Việt Nam, công tác phòng chống lừa đảo đang có những chuyển biến tích cực. Khảo sát An ninh mạng năm 2025 với hơn 60.000 người dùng cho thấy, tỷ lệ nạn nhân lừa đảo trực tuyến giảm còn 0,18%, so với 0,45% của năm 2024 - lần đầu tiên ghi nhận xu hướng giảm sau nhiều năm gia tăng.

Kết quả này đến từ sự vào cuộc đồng bộ của lực lượng chức năng, đặc biệt là công an cơ sở với cách làm trực tiếp, sát dân. Việc tuyên truyền “đi từng ngõ, gõ từng nhà” giúp người dân, nhất là người cao tuổi, nhận diện rõ hơn các chiêu trò.

Một trường hợp điển hình tại Sơn La, một chủ hộ kinh doanh nhận cuộc gọi từ người tự xưng là quân nhân đặt mua số lượng lớn hàng hóa với lợi nhuận hấp dẫn. Khi đối tượng yêu cầu đặt cọc và cung cấp địa chỉ không rõ ràng, người này đã kiểm tra lại thông tin và kịp thời tránh bẫy lừa đảo.

Theo lực lượng công an cơ sở, sự phối hợp giữa ngân hàng và cơ quan chức năng đóng vai trò then chốt. Khi phát hiện giao dịch bất thường, việc cảnh báo kịp thời có thể ngăn chặn thiệt hại ngay từ đầu.

Từ bói toán online đến Deepfake hay “bắt cóc online”, các chiêu trò lừa đảo dù khác nhau về hình thức nhưng đều có chung một điểm, đó là khai thác nỗi sợ và sự thiếu thông tin. Chỉ cần giữ được sự tỉnh táo, không vội tin, không vội chuyển tiền và luôn kiểm chứng qua các kênh chính thống, người dùng hoàn toàn có thể vô hiệu hóa những cái bẫy tưởng chừng rất tinh vi.