Một đám đông tụ tập quanh chiếc ô tô, điện thoại liên tục giơ lên, người quay phim, người livestream, người bình luận. Chỉ trong thời gian ngắn, trên mạng xã hội đã xuất hiện hàng loạt suy đoán về nguyên nhân vụ việc, trong đó có cả thông tin cho rằng sự việc liên quan đến mâu thuẫn tình cảm. Nhưng một câu hỏi cần được đặt ra là: những thông tin đó thực sự bắt nguồn từ đâu?

Theo chính người đăng tải một đoạn clip, người này không biết những người xuất hiện trong video là ai, chỉ nghe thông tin từ những người xung quanh rồi quay và đăng tải lên mạng xã hội. Một tài khoản khác thậm chí còn đưa hình ảnh trang cá nhân của một người lên livestream và cho rằng đây là người xuất hiện trong video. Từ một sự việc được nhìn thấy trực tiếp, thông tin đã nhanh chóng được “bồi thêm” bằng những lời truyền miệng, suy đoán và hình ảnh chưa được xác thực.

Đáng chú ý, một người tham gia livestream thừa nhận việc quay và phát trực tiếp chủ yếu nhằm thu hút tương tác cho kênh TikTok, chứ không phải vì biết rõ hay có liên quan đến vụ việc.

Một trường hợp khác cho biết ban đầu nghĩ rằng chỉ khi đăng hình ảnh nạn nhân mới có thể vi phạm, sau khi được cơ quan chức năng giải thích, người này mới nhận thức rằng việc tự ý đăng tải hình ảnh của người khác cũng có thể là hành vi không đúng quy định pháp luật.

Một chiếc điện thoại có thể biến người chứng kiến thành người phát tán

Khi đưa điện thoại lên quay, người dùng có thể nghĩ mình chỉ đang ghi lại một sự việc xảy ra trước mắt. Nhưng trong vài giây của một đoạn video có thể xuất hiện khuôn mặt, biển số xe, thông tin cá nhân, lời trao đổi hoặc những chi tiết thuộc đời sống riêng tư của người khác.

Với livestream, ranh giới này còn mỏng hơn. Những gì camera ghi lại được có thể lập tức được đưa lên mạng, bình luận, chia sẻ và tiếp tục bị cắt ghép, đăng lại trên nhiều nền tảng.

Luật sư Nguyễn Thế Truyền - Giám đốc Công ty Luật Thiên Thanh, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội - cho rằng, hình ảnh của cá nhân là một trong những dữ liệu được Hiến pháp và pháp luật dân sự bảo vệ. Cùng với đó, các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày càng được cụ thể hóa, bên cạnh các quy định về xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự trong những trường hợp phù hợp.

Theo luật sư, người sử dụng mạng xã hội cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật và thận trọng khi quay, đăng tải, chia sẻ hình ảnh của người khác. Một đoạn video có thể chỉ mất vài giây để quay, nhưng hậu quả của việc phát tán thông tin sai hoặc xâm phạm quyền riêng tư có thể kéo dài rất lâu.

Từ vài người tò mò thành một đám đông mất kiểm soát

Rủi ro không chỉ nằm trên màn hình điện thoại. Một người dừng lại quay, người thứ hai thấy vậy cũng dừng lại, người thứ ba bật livestream. Thông tin tiếp tục được chia sẻ, kéo thêm người đến hiện trường.

Từ một nhóm nhỏ, đám đông có thể nhanh chóng trở nên đông hơn, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an toàn giao thông. Trong khi đó, việc nhiều người cùng tập trung quay phim, livestream cũng có thể cản trở hoạt động của lực lượng chức năng hoặc làm tình hình tại hiện trường thêm phức tạp.

Thượng tá Vũ Văn Tuyên - Phó Trưởng phòng An ninh mạng, Công an tỉnh Thái Nguyên - cho biết, cơ quan Công an sẽ tập trung làm rõ các hành vi như tập trung đông người gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn giao thông; quay phim, livestream, đăng tải, chia sẻ thông tin, hình ảnh cá nhân hoặc thông tin chưa được kiểm chứng.

Cơ quan chức năng cũng xác minh việc có hay không sử dụng mạng xã hội để kêu gọi, lôi kéo, kích động người khác tiếp tục tập trung tại hiện trường, qua đó xác định trách nhiệm của từng cá nhân. Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm, cơ quan Công an sẽ làm rõ vai trò, trách nhiệm của từng người để xử lý theo đúng hành vi và quy định pháp luật.

Trước khi bấm livestream, hãy tự hỏi 3 câu:

1. Mình thực sự biết đến đâu?

Điều mình trực tiếp nhìn thấy là gì? Điều nào chỉ là nghe kể, suy đoán? Không nên biến lời truyền miệng thành “thông tin” chỉ vì mình đang có trong tay một đoạn video.

2. Trong khung hình có gì?

Có khuôn mặt, biển số xe, thông tin cá nhân hay những chi tiết thuộc đời tư của người khác không? Có hình ảnh không đồng nghĩa với việc có quyền tùy ý chia sẻ.

3. Việc mình làm có khiến tình hình phức tạp hơn?

Việc dừng lại quay phim có gây cản trở giao thông? Livestream có kéo thêm người đến hiện trường? Nội dung đang phát có thể cổ vũ, kích động hoặc dẫn dắt người khác theo những thông tin chưa được kiểm chứng?

Trong những tình huống có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc gây mất an ninh, trật tự, thay vì livestream để thu hút tương tác, người dân nên thông báo cho lực lượng Công an và chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng. Bởi một cú bấm livestream chỉ mất vài giây nhưng một khi hình ảnh, thông tin và lời suy đoán đã được đưa lên mạng, không ai có thể kiểm soát hết chúng sẽ đi đến đâu.