Với VTV, xây dựng AI Factory không chỉ là đầu tư một nền tảng công nghệ mà còn là xây dựng “bộ não số” của toàn Đài, nơi dữ liệu được chuyển hóa thành tri thức, tri thức tạo ra giá trị và giá trị góp phần nâng cao chất lượng nội dung, hiệu quả quản trị, trải nghiệm của khán giả và sức cạnh tranh của VTV trong kỷ nguyên số.

Từ chuyển đổi số đến chuyển đổi bằng trí tuệ nhân tạo

Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) đã trở thành nền tảng công nghệ tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành truyền thông trên toàn thế giới. AI không chỉ giúp tự động hóa nhiều công việc trước đây thực hiện thủ công mà còn mở ra những phương thức hoàn toàn mới trong sáng tạo nội dung, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung và phục vụ khán giả.

Nếu chuyển đổi số giúp các cơ quan báo chí chuyển đổi quy trình sản xuất và quản lý sang môi trường số thì AI đang đưa quá trình đó tiến nhanh thêm một bước: biến dữ liệu thành tri thức, hỗ trợ con người ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và tạo ra những giá trị mới.

Đối với các cơ quan truyền thông, báo chí như Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), AI không đơn thuần là một công cụ công nghệ. AI sẽ trở thành năng lực cốt lõi để nâng cao chất lượng nội dung, bảo tồn và phát huy giá trị kho tư liệu truyền hình, phục vụ tốt hơn nhiệm vụ chính trị, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường truyền thông số ngày càng phát triển.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, VTV đứng trước cơ hội chuyển từ việc ứng dụng AI trong từng công việc riêng lẻ sang mô hình vận hành lấy AI làm năng lực cốt lõi (AI-Native). Để hiện thực hóa mục tiêu đó, việc xây dựng AI Factory, nền tảng trí tuệ nhân tạo dùng chung cho toàn Đài sẽ là một bước đi chiến lược.

AI Factory: “Nhà máy sản xuất trí tuệ” của VTV

Khái niệm AI Factory không nên được hiểu đơn thuần là một trung tâm máy chủ GPU hay một hệ thống phần mềm AI. Về bản chất, AI Factory là một nền tảng tích hợp, nơi dữ liệu, hạ tầng tính toán, các mô hình AI, quy trình nghiệp vụ và con người được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất để liên tục tạo ra các dịch vụ thông minh phục vụ toàn Đài.

Có thể hình dung AI Factory giống như một “nhà máy sản xuất trí tuệ”. Nếu nguyên liệu của các nhà máy truyền thống là thép, xi măng hay nguyên vật liệu công nghiệp thì nguyên liệu của AI Factory chính là dữ liệu. Từ dữ liệu về chương trình truyền hình, kho tư liệu, hoạt động sản xuất, phát sóng, dữ liệu khán giả và dữ liệu quản trị, … AI sẽ phân tích, học hỏi và tạo ra các dịch vụ hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn.

Nếu Data Center là nơi lưu trữ và xử lý dữ liệu thì AI Factory là nơi biến dữ liệu thành tri thức, biến tri thức thành các dịch vụ thông minh và hỗ trợ con người đưa ra quyết định.

Đối với VTV, đầu vào của AI Factory là kho dữ liệu lớn được tích lũy trong hơn 56 năm qua cùng với dữ liệu phát sinh hằng ngày từ hoạt động sản xuất, phát sóng, các nền tảng số và công tác quản trị. Đầu ra của AI Factory sẽ là các dịch vụ AI phục vụ sáng tạo nội dung, quản lý tư liệu, phân phối đa nền tảng, quản trị điều hành và phát triển các mô hình kinh doanh mới.

Có thể nói, AI Factory sẽ trở thành “bộ não số” của VTV, nơi mọi dữ liệu được kết nối, phân tích và chuyển hóa thành giá trị phục vụ lãnh đạo, nhà báo, biên tập viên, kỹ thuật viên, cán bộ quản lý và hàng triệu khán giả.

AI Factory: một năng lực cốt lõi trong Kiến trúc số VTV 2030

Trong Kiến trúc số VTV 2030, AI Factory không phải là một hệ thống độc lập mà là một năng lực nằm ở trung tâm của hệ sinh thái số, gắn kết chặt chẽ với nền tảng dữ liệu (Data Platform), nền tảng truyền thông số (Media Platform), hạ tầng Hybrid Cloud và các hệ thống quản trị, ERP của Đài.

Trước khi AI có thể tạo ra giá trị, dữ liệu cần được thu thập, chuẩn hóa, quản trị và kết nối thống nhất. Vì vậy, AI Factory hoạt động trên nền tảng dữ liệu chung của VTV, trong đó Metadata Spine đóng vai trò chuẩn hóa và quản lý tài sản nội dung, còn Data Spine kết nối dữ liệu từ các hệ thống sản xuất, phát sóng, quản trị và nền tảng số. Đây sẽ là nguồn dữ liệu tin cậy để các mô hình AI học tập, phân tích và hỗ trợ các hoạt động của Đài THVN.

AI Factory của VTV được xây dựng trên sáu nhóm năng lực chính

Thứ nhất là con người và tổ chức, với đội ngũ nhà báo số, biên tập viên, kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu, cán bộ quản lý và các đơn vị nghiệp vụ cùng tham gia phát triển và khai thác AI.

Thứ hai là quản trị và niềm tin số, bao gồm quản trị dữ liệu, quản trị AI, bảo vệ bản quyền, an toàn thông tin, đạo đức AI và quản trị rủi ro nhằm bảo đảm AI được phát triển minh bạch, an toàn và có trách nhiệm.

Thứ ba là hạ tầng AI, được xây dựng trên hạ tầng công nghệ Hybrid Cloud kết hợp với các cụm máy chủ GPU, hệ thống lưu trữ hiệu năng cao và mạng tốc độ lớn, tạo nền tảng dùng chung cho toàn Đài.

Thứ tư là nền tảng dữ liệu, nơi dữ liệu video, âm thanh, văn bản, metadata, dữ liệu khán giả và dữ liệu quản trị được chuẩn hóa, làm sạch và quản lý thống nhất.

Thứ năm là các mô hình AI, bao gồm các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), AI đa phương thức, xử lý tiếng nói, thị giác máy tính, hệ thống khuyến nghị, AI Agent và các trợ lý số chuyên ngành.

Thứ sáu là các ứng dụng AI, nơi các công nghệ AI được triển khai trực tiếp phục vụ các hoạt động của VTV như AI Newsroom, AI hỗ trợ sản xuất chương trình, AI quản lý kho tư liệu, AI phân tích dữ liệu, AI hỗ trợ quản trị và nhiều dịch vụ thông minh khác.

Mô hình này giúp AI trở thành một nền tảng dùng chung cho toàn VTV thay vì chỉ phục vụ từng ứng dụng riêng lẻ.

AI sẽ tạo ra những thay đổi gì đối với VTV?

Giá trị lớn nhất của AI không nằm ở bản thân công nghệ mà ở khả năng hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn.

Đối với phóng viên và biên tập viên, AI có thể hỗ trợ tìm kiếm tư liệu, nhận dạng tiếng nói, tạo phụ đề tự động, dịch đa ngôn ngữ, tóm tắt nội dung, gợi ý kịch bản, dựng trailer, tạo clip ngắn và hỗ trợ xuất bản trên nhiều nền tảng…

Đối với các đơn vị quản lý tư liệu, AI sẽ tự động nhận diện nhân vật, địa điểm, sự kiện, chủ đề,… xây dựng metadata thông minh và cho phép tìm kiếm theo ngữ nghĩa, giúp khai thác hiệu quả kho tư liệu của VTV.

Đối với khán giả, AI giúp phân tích nhu cầu và hành vi xem để đề xuất những nội dung phù hợp hơn, cá nhân hóa trải nghiệm trên các nền tảng số và nâng cao chất lượng phục vụ.

Đối với lãnh đạo và các đơn vị quản lý, AI có thể tổng hợp báo cáo, phân tích dữ liệu hoạt động, dự báo xu hướng, đánh giá hiệu quả sản xuất, hỗ trợ điều hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Đối với các đơn vị kỹ thuật, AI hỗ trợ giám sát hạ tầng, dự báo sự cố, tối ưu tài nguyên tính toán, nâng cao an toàn thông tin và góp phần bảo đảm vận hành ổn định, liên tục.

AI đồng hành cùng con người

Một trong những băn khoăn thường gặp là liệu AI có thay thế con người hay không.

Thực tế, AI không thay thế vai trò của nhà báo, biên tập viên, kỹ sư, kỹ thuật viên hay người làm truyền hình. AI giúp tự động hóa các công việc lặp lại, hỗ trợ phân tích dữ liệu và đưa ra các gợi ý, còn con người vẫn giữ vai trò quyết định trong sáng tạo nội dung, kiểm chứng thông tin, định hướng dư luận, bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Nói cách khác, AI sẽ trở thành một “đồng nghiệp số, trợ lý ảo”, giúp mỗi cán bộ, viên chức và người lao động của VTV có thêm thời gian để tập trung vào những công việc đòi hỏi tư duy, sáng tạo và giá trị con người.

Lộ trình xây dựng AI Factory

Trong giai đoạn 2026 - 2027, VTV cần tập trung chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung, hoàn thiện hệ thống metadata, từng bước hình thành hạ tầng Hybrid Cloud và triển khai mở rộng các ứng dụng AI mang lại hiệu quả nhanh như nhận dạng tiếng nói, tạo phụ đề, dịch thuật, kiểm duyệt, dựng hậu kỳ, tìm kiếm tư liệu thông minh và sản xuất, phân phối nội dung số.

Giai đoạn 2027 - 2028 sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng AI với các cụm GPU dùng chung, mở rộng Data Platform và tích hợp AI vào nhiều quy trình sản xuất, quản lý và vận hành.

Đến giai đoạn 2028 - 2030, mục tiêu là hình thành AI Factory hoàn chỉnh với các nền tảng mô hình AI dùng chung, AI Agent chuyên ngành, Digital Human, trợ lý ảo và hoàn thiện các hệ thống phân phối nội dung thông minh, phục vụ đồng bộ mọi hoạt động của Đài.

Sau năm 2030, AI sẽ hiện diện trong phần lớn các quy trình sản xuất, lưu trữ, phát sóng, phân phối, quản trị và khai thác dữ liệu. Khi đó, AI Factory sẽ trở thành một hạ tầng chiến lược của VTV, có vai trò quan trọng tương đương với hạ tầng phát sóng, hạ tầng truyền dẫn và hạ tầng dữ liệu.

Hướng tới một VTV vận hành trên nền tảng dữ liệu và AI

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu đã trở thành nguồn tài nguyên mới và AI đang trở thành năng lực cạnh tranh mới của các cơ quan truyền thông.

Đối với VTV, xây dựng AI Factory không đơn thuần là đầu tư một hệ thống công nghệ mà là đầu tư cho tương lai của Đài, nơi dữ liệu được chuyển hóa thành tri thức, tri thức tạo ra giá trị và giá trị góp phần nâng cao chất lượng phục vụ khán giả, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ chính trị và phát triển kinh doanh.

Với nền tảng dữ liệu ngày càng hoàn thiện, hạ tầng số hiện đại, đội ngũ nhân lực chất lượng cao cùng lộ trình triển khai phù hợp, VTV có đủ điều kiện để từng bước hình thành một AI Factory hiện đại trong giai đoạn 2026 - 2030. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng Đài Truyền hình Việt Nam trở thành cơ quan truyền thông số hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

AI không chỉ là công nghệ của tương lai. AI đang trở thành động lực đổi mới của hiện tại. Đối với VTV, AI Factory sẽ là bước đi chiến lược để biến dữ liệu thành sức mạnh, biến tri thức thành giá trị và góp phần xây dựng một Đài Truyền hình Việt Nam hiện đại, sáng tạo và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.