Hội nghị do Viện Phát triển Phát thanh Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương (AIBD) phối hợp với Truyền thông Dịch vụ Công Maldives (PSM) tổ chức.

Với chủ đề “Maldives 2.0 - Từ truyền thống đến công nghệ”, hội nghị năm nay gửi gắm nhiều thông điệp trước những chuyển động vô cùng mạnh mẽ trong kỷ nguyên số. Đây là cơ hội để VTV cập nhật xu hướng ứng dụng công nghệ trong sản xuất truyền hình, học hỏi kinh nghiệm từ các đài lớn trong khu vực và thế giới, đồng thời thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác quốc tế trong bối cảnh ngành truyền thông đang chuyển mình mạnh mẽ trước xu thế số hóa toàn cầu.

Maldives - Biểu tượng của chuyển đổi số

Maldives, quốc đảo nhỏ bé với hơn 1.200 hòn đảo rải rác trên Ấn Độ Dương chính là minh chứng sống động cho hành trình chuyển đổi số. Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa, Lao động và Công nghệ Maldives, ông Ali Hassan trong phát biểu khai mạc đã kể lại câu chuyện người Maldives trước kia dùng lửa để báo tín hiệu giữa các đảo hay tiếng vỏ ốc biển để loan báo tin tức.

Ngày nay, hạ tầng số đã thay thế những phương tiện nguyên sơ đó. Gần như toàn bộ người dân trưởng thành tại Maldives đã có tài khoản ngân hàng số, hơn 99,7% giao dịch ngân hàng diễn ra hoàn toàn trực tuyến mà không cần đặt chân đến chi nhánh. Một khoản vay từng mất nhiều tuần xử lý thủ công nay được phê duyệt và giải ngân chỉ trong vài giờ nhờ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Địa lý bất lợi đã biến thành động lực đổi mới. Đó cũng là những minh chứng sống động cho chiến lược “Maldives 2.0”, hiện đại hóa quản trị, mở rộng dịch vụ công số và kết nối 5G toàn quốc mà đất nước này đang quyết tâm theo đuổi.

AI - Công cụ hay thách thức?

Trọng tâm của AMS 2026 là cuộc tranh luận chưa có hồi kết về trí tuệ nhân tạo trong truyền thông: AI là công cụ giải phóng hay mối đe dọa?

Trong buổi thảo luận chuyên đề “AI trong sản xuất tin tức và kể chuyện bằng hình ảnh”, diễn giả Boris Gorlov, Trưởng bộ phận Sáng tạo và Đổi mới của kênh Nước Nga Hôm nay (Russia Today) chia sẻ nhiều kinh nghiệm cá nhân. Qua hàng loạt ví dụ thực tế, ông cho thấy AI đang tái định nghĩa quy trình sản xuất truyền hình. Chương trình về Mali của ông Gorlov hoàn toàn do AI tạo ra mà không cần cử nhóm sản xuất sang châu Phi, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian đáng kể.

Kênh Russia Today của Nga cũng ghi nhận năng suất bộ phận dịch thuật tăng 40% sau khi ứng dụng AI; một phóng sự phức tạp trước cần 3 - 4 ngày để làm thì giờ có AI giúp sức, chỉ cần nửa ngày. Hiệu quả sản xuất tương tự cũng được ghi nhận ở một số kênh truyền hình khác ở châu Á khi tích hợp các công cụ phiên âm tự động, dịch thuật đa ngôn ngữ… vào quy trình sản xuất hàng ngày.

Song ông Gorlov cũng không che giấu những cạm bẫy. Đội của ông đã phải trả giá khi ChatGPT đề xuất các trích dẫn lịch sử hoàn toàn bịa đặt. Quy tắc họ tự đặt ra: mọi trích dẫn phải được xác minh qua ít nhất hai đến ba nguồn độc lập. “AI không bao giờ làm việc một mình. Nó tăng tốc công việc của bạn, nhưng quyết định cuối cùng và trách nhiệm nghề nghiệp luôn thuộc về con người”. Đó là nguyên tắc bất biến mà ông nhắn gửi đến những người làm báo tham dự hội nghị lần này.

Niềm tin là tài sản quý giá nhất

Xuyên suốt các phiên thảo luận, một thông điệp được lặp đi lặp lại nhiều lần: Niềm tin của công chúng là tài sản quý giá nhất của bất kỳ cơ quan truyền thông nào. Chủ tịch AIBD - bà Hon Ali Ihussan, Sudruetai Lertkasam, Thái Lan cảnh báo rằng AI vừa là công cụ giúp các tòa soạn tăng tốc nhưng đồng thời cũng là “cỗ máy cung cấp thông tin sai lệch”. Tốc độ lan truyền của các thông tin giả có thể gây bất ổn xã hội và để lại nhiều hậu quả khôn lường. 

Giám đốc điều hành AIBD, bà Filomena Gnanapragasam lại nhấn mạnh tinh thần không được phép sợ hãi công nghệ: Video không giết chết radio, AI cũng sẽ không giết chết báo chí, truyền hình nhưng chúng ta phải bền bỉ, linh hoạt và không ngừng đổi mới. Một sự lạc quan giữa bầu không khí đầy lo ngại, nhắc nhở rằng lịch sử truyền thông luôn là lịch sử của sự thích nghi.

Dẫu vậy, cần luôn ghi nhớ rằng, truyền thông dịch vụ công luôn là điểm tựa của công chúng trong những tình huống bất định như đại dịch, thiên tai, xung đột. Người ta bật tivi lên để tìm thông tin chính xác, không phải tin giật gân. Các đài quốc gia không bị áp lực phải đưa tin đầu tiên mà chỉ cần đưa tin chính xác nhất. Đó là lý do truyền thông dịch vụ công cần được trang bị để sử dụng AI đúng cách và duy trì niềm tin của công chúng.

VTV nhận Giải thưởng truyền thông quốc tế tại AMS 2026

Trong khuôn khổ AMS 2026 đã diễn ra Lễ trao Giải thưởng Truyền thông quốc tế AIBD 2026 (AIBD International Media Awards 2026). Tác phẩm “Bốn mùa trong rừng sâu” (Four Seasons in the Deep Forest) của VTV xuất sắc giành Giải Nhì ở hạng mục Chương trình truyền hình xuất sắc nhất (Best TV Programme) - một trong ba hạng mục chính của giải thưởng quốc tế AIBD 2026 do Ban Giám khảo bình chọn (Jury’s Special Commendation). Đây là tác phẩm của phóng viên Đức Đệ, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Nam Bộ (VTV9). 

AMS 2026 khép lại với một thông điệp rõ ràng: Trong cuộc đua công nghệ, các cơ quan truyền thông sẽ tồn tại và phát triển không phải là những đơn vị có công nghệ hiện đại nhất, mà là những tổ chức biết dùng công nghệ để củng cố điều không thể thay thế - sự tin tưởng của công chúng. Có một câu hỏi chưa bao giờ, và có lẽ là không bao giờ cũ, đó là: chúng ta kể một câu chuyện như thế nào, và liệu khán giả có tin vào nó không?