Hơn 1.000 năm trước, vua Lý Thái Tổ ban "Chiếu dời đô", quyết định dời kinh đô từ Hoa Lư ra thành Đại La, đổi tên là Thăng Long. Đó không chỉ là một cuộc chuyển dịch kinh đô mà là một lựa chọn chiến lược về không gian phát triển quốc gia. Trong "Chiếu dời đô", vùng đất Đại La được nhìn nhận là nơi "trung tâm trời đất", "thế rồng cuộn hổ ngồi", "dân cư không khổ thấp trũng tối tăm", "muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh", một "thắng địa" để dựng xây kinh đô lâu dài.

Từ tầm nhìn ấy, Thăng Long - Hà Nội đã đi qua hơn một thiên niên kỷ để trở thành trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa, lịch sử của cả nước. Hà Nội không chỉ là một địa danh. Hà Nội là biểu tượng của văn hiến Việt Nam, là nơi hội tụ và lan tỏa tinh thần dân tộc. Chính bởi vậy, mọi quyết định lớn đối với Hà Nội không bao giờ chỉ là chuyện riêng của một đô thị mà là câu chuyện về mô hình phát triển của đất nước.

Hiện nay, Hà Nội một lần nữa đứng trước một lựa chọn lớn. Sau nhiều thập niên mở rộng, đô thị hóa và tăng trưởng, Thủ đô đang có những cơ hội chưa từng có: vị thế trung tâm vùng, động lực kinh tế lớn, nguồn lực con người mạnh, di sản văn hóa đặc sắc, khả năng liên kết vùng rộng mở..; và đặc biệt ngày 23/4/2026 vừa qua, Quốc hội đã thống nhất thông qua Luật Thủ đô sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo hành lang pháp lý đặc biệt quan trọng để xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, trong giai đoạn phát triển vừa qua, Hà Nội cũng phải gánh chịu những sức ép vô cùng to lớn. Trong bối cảnh ấy, việc Hà Nội xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm có ý nghĩa đặc biệt. Đây không phải là một đồ án đứng riêng mà là bước tích hợp và nâng cấp chiến lược của cả một quá trình quy hoạch – thể chế, tiếp nối các mốc lớn như Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô năm 2011, Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021–2030 tầm nhìn 2050, Điều chỉnh Quy hoạch chung đến 2045 tầm nhìn 2065, Nghị quyết 258/2025/QH15 và các nghị quyết, luật liên quan đến phát triển Thủ đô.

Điểm mới của tầm nhìn này không chỉ là kéo dài mốc thời gian đến 2100 và xa hơn. Điều quan trọng hơn là sự chuyển dịch tư duy, từ quy hoạch hàn lâm sang quy hoạch hành động; từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển bền vững; từ đô thị đơn cực sang đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; từ tăng trưởng công trình sang chất lượng sống, hạnh phúc người dân, không khí trong lành, an ninh nguồn nước, nhà ở xã hội chất lượng cao và không gian công cộng. Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định cấu trúc phát triển của Thủ đô sẽ gồm 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, những "xương sống" mới để tổ chức không gian phát triển cho Hà Nội trong tương lai.

Những chuyển động lớn có tầm ảnh hưởng sâu rộng như vậy của Hà Nội rất đáng để quan tâm, phản ánh trong các tác phẩm báo chí - đặc biệt là đối với phim tài liệu. Với nhận thức đó, ekip sản xuất của ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài THVN đã thực hiện 2 tập phim tài liệu Những lựa chọn thế kỷ có nội dung thể hiện câu chuyện về phát triển của Hà Nội gắn với tầm nhìn 100 năm. 

Tuy nhiên, theo ekip sản xuất, chùm phim tài liệu này không thực hiện như một sản phẩm truyền thông, giới thiệu về quy hoạch Hà Nội. Bởi nếu chỉ kể bằng bản đồ, số liệu, phối cảnh, tuyến đường, cây cầu, khu đô thị…thì bộ phim sẽ rất dễ trở thành một bản báo cáo bằng hình ảnh. 

Hai tập phim tài liệu Những lựa chọn thế kỷ lựa chọn một cách tiếp cận khác - nhìn quy hoạch Hà Nội thông qua thân phận, câu chuyện của những con người. Những nhân vật được lựa chọn đưa vào phim để gồm nhiều độ tuổi, thành phần với mục tiêu khai thác được những góc nhìn rất riêng, đa chiều, thể hiện cảm xúc, sự gắn bó đối với Hà Nội. 

Họ có thể là người dân phố cổ, những nhà văn hóa, sống giữa ký ức và áp lực bảo tồn; Là người lao động mỗi ngày đi qua những cung đường tắc nghẽn; Là gia đình trẻ mong có một không gian sống tử tế, có công viên, trường học, giao thông công cộng; Là những bác sĩ chứng kiến những hệ lụy của không khí ô nhiễm lên sức khỏe đô thị; Là cư dân ven sông Hồng vừa hy vọng, vừa âu lo trước những cuộc tái thiết lớn; Là kiến trúc sư đau đáu trước câu hỏi: làm sao để Hà Nội hiện đại mà vẫn là Hà Nội - không đánh mất bản sắc riêng có; Là chuyên gia phản biện những bất cập trong thực thi quy hoạch; Là người trẻ, học sinh, sinh viên, startup, nghệ sĩ, nhà văn hóa...

Họ cũng có thể là những người yêu Hà Nội từ mọi miền đất nước và cả bạn bè quốc tế, những người nhìn Thủ đô bằng một tình cảm vừa gần gũi, vừa đối sánh. Chính câu chuyện, những nghĩ suy với biết bao trăn trở, tình cảm yêu thương, gắn bó cùng khát vọng gửi gắm của những con người ấy đối với Hà Nội sẽ làm cho quy hoạch không còn là bản vẽ tĩnh mà trở thành một "lời hứa về tương lai sống"…

Đón xem tập 1 phim tài liệu Những lựa chọn thế kỷ sẽ được phát sóng vào 20h30 ngày 17/8 trên kênh VTV1!